Μια τηλεόραση φεύγει. Ποιά τηλεόραση έρχεται;

Τον τελευταίο χρόνο, η σύγκλιση των καταναλωτικών συσκευών και της πληροφορικής είναι ραγδαία. Οι πολυεθνικές αντιλήφθηκαν για τα καλά, πως το ψηφιακό μέλλον ήρθε για να μείνει. Έγινε παρών.

Μαζί με το ψηφιακό μέλλον, θα πρέπει να διαμορφωθούν και νέες αντιλήψεις στις Κοινωνίες. Αντιλήψεις που θα διαφέρουν απο αυτές που είχε η προηγούμενη γενιά. Μιλάω βέβαια για την μονοθεϊστική αντίληψη της Τηλεόρασης. Ενας ο Θεός είτε λέγεται Βούδας, Αλλάχ, CNN, NBC, Mega, Ant1 … Ο θεός λοιπόν που μέχρι τώρα καθοδηγούσε τον λαόνο (Sykofantis ©) αποσύρεται με τη βία, λόγω της επέκτασης του Νέου Μέσου. Του Internet. Ένας δεύτερος Διαφωτισμός ίσως, οπου οι νόρμες και οι πνευματικές αγκυλώσεις (βλ. Χατζηνικολάου, Ευαγγελάτος κλπ) καταρρέουν μαζικά.

Ο αργός θάνατος της τηλεόρασης όπως την ξέρουμε σήμερα, έχει προαναγγελθεί. Το ζήτημα είναι, τι θα έρθει στη θέση της να την αντικαταστήσει;

Εαν δεχθούμε την ικανότητα του μονολόγου της, να ποιεί τα ήθη, δηλαδή να μορφοποιεί τις αντιλήψεις των μαζών τότε με την εξάλειψη της θα υπάρξει ενα «κενό». Αυτό το κενό δεν είναι η πληροφόρηση που ήδη παρέχεται απο άλλα ΜΜΕ καλύτερα. Δεν είναι η απώλεια των δημοσιογράφων με επιρροή. Είναι η κατάργηση του εργαλείου μαζικού ελέγχου του νου απο την εκάστοτε κυβέρνηση και τους παραπλέοντες του πλοίου της.

Μιλάμε για τη δημιουργία ενος τεράστιου κενού μεταξύ εξουσίας και πολιτών. Διότι η μετάδοση της πληροφορίας μέσα απο ανθρώπους τους οποίους βλέπουμε λίγο-πολύ όλοι στα γνωστά-άγνωστα κανάλια, έχει μια αόρατη δύναμη. Να περιορίζει το εύρος των επιλογών, μέσα στα στενά καθορισμένα όρια των αντιλήψεων ελαχίστων Αρίστων. Αυτό απο μόνο του, δίνει την ικανοποίηση της δημοκρατικής επιλογής σε αυτόν που παρακολουθεί, αλλά μεθοδικά, φορώντας του παρωπίδες, περιορίζουν το εύρος των επιλογών, στις εξής 2-3.

Όσο περίεργο και αν ακουστεί, αυτό το τρίκ, έχει διατηρήσει ενωμένες κοινωνίες, που διαφορετικά θα μπορούσαν να διαραγγούν. Πάρτε ως παράδειγμα την εθνοτικά πολυμορφική Τουρκία. Ο Τουρκισμός είναι η ομπρέλα και ο ελάχιστος κοινός παρονομαστής που αποδέχεται ενστικτωδώς κάθε πολίτης της χώρας. Είτε Κούρδος, είτε Τουρκμάνος είτε οτιδήποτε. Ακόμα και τώρα που οι δημοκρατικές αλλαγές έχουν μπεί σε μια πορεία, κανείς δεν τολμά να αμφισβητήσει τον Τουρκισμό του Κεμάλ. Πρόκειται για κάτι το αυτονόητο που έχει σφηνωθεί καλά στο μυαλό της τεράστιας πλειοψηφίας. Αυτό οφείλεται στην Παιδεία και στην τηλεόραση.

Εκτός του παραδείγματος υπάρχουν εκατοντάδες ανάλογα ζητήματα τα οποία περνούν ύπουλα, στο υποσηνείδητο μας ως Αλήθειες. Δεν είναι περίεργο που δεχθήκαμε τόσο απλά και εύκολα (μαζικά μάλιστα) πως η Ελλάδα πάντοτε θα έχει πρωθυπουργό ενα μέλος της μιας οικογένειας ή της άλλης.Δεν έκανε εντύπωση! Αυτό κι αν είναι τεράστιο κατόρθωμα της τηλεόρασης.

Αυτό λοιπόν το «χέρι» της εκάστοτε εξουσίας θα κοπεί. Οι άνθρωποι δεν θα έχουν πλέον τους κλασικούς εθνικούς τους μέντορες. Θα υπάρξει μια παγκοσμιοποιημένη τηλεόραση με φωνές που δεν θα απευθύνονται σε εθνικά ομοιογενής τηλεθεατές, αλλά σε ολόκληρο τον πλανήτη. Εκεί λογικά, θα υπάρξουν οι «ξεχωριστοί» και οι «ειδικοί» που όσο και αν θέλουμε να τους ξεπεράσουμε και να τους κλείσουμε στο παρελθόν, δεν μπορούμε. Διότι τους έχουμε ανάγκη. Έχουμε ανάγκη να γνωρίζουμε πως οι ιδέες μας και τα θέλω μας εκπροσωπούνται απο κάποιον δημοσιογράφο-καθοδηγητή. Έχουμε ανάγκη κάποιους που μας επιβεβαιώνουν πως υπάρχει μαζική συμφωνία με αυτό που εμείς πιστεύουμε. Εάν πάλι δεν έχουμε ίδια γνώση σε κάποιο ζήτημα, έχουμε την ανάγκη κάποιου ιχνηλάτη, που θα μας βοηθήσει να «δούμε» πιο καθαρά. Δηλαδή εναν οδηγό τυφλών. Αυτό το κάνουμε και τώρα θα μου πείς. Βέβαια. Με την μόνη διαφορά πως τώρα, υπάρχει ενα περίεργο ισοζύγιο συγκράτησης. Υπάρχει δηλαδή, μια οικονομία των ιδεών που εξυπηρετεί μακρυπρόθεσμους εθνικούς στόχους. Δηλαδή την συνέχεια του έθνους και της Ιστορίας του κάθε λαού.

Στην Ψηφιακή τηλεόραση του μέλλοντος, οι πηγές και οι γνώμες θα γίνουν ιδιαίτερα πολλές. Αποτέλεσμα αυτού, κάθε ενας απο μας να βρίσκει αυτό που θέλει και να τάσσεται μαζί του. Το επικίνδυνο είναι πως οι πηγές αυτές θα είναι ανεξέλεγκτες. Τουλάχιστον στο πεδίο των τηλεοπτικών μαχών, υπάρχει ενας σχετικός έλεγχος (π.χ. νομοθεσία, ανεξάρτητες αρχές). Εαν λοιπόν δεχθούμε πως στην παγκοσμιοποιημένη, ιντερνετική τηλεόραση όλα είναι δυνατά, τότε αφήνουμε στην κρίση του κάθε ατόμου την επιλογή της ενημέρωσης του. Αυτό είναι σίγουρα καλό! Αλλά στην πράξη, ανέφικτο. Θα υπάρξει και εκεί η ανάγκη ενσωμάτωσης που έχουμε όλοι μέσα μας. Θα γίνει συζήτηση στην παρέα –εσύ ποιον σταθμό βλέπεις;- αργότερα θα γίνει διαφήμιση απο bloggers και sites κάποιων συγκεκριμένων πηγών. Σταδιακά λοιπόν, θα αρχίσει και πάλι να διαμορφώνεται ενας μικρός αριθμός πηγών πληροφόρησης (τηλεοπτικής πάντα), που θα έχει ποιότητα, φασαρία, έντονες συγκινήσεις κλπ. Δηλαδή τα ίδια παλιά τρυκ της κλασσικής μας τηλεόρασης.

Τι συμβαίνει όμως, τώρα που το παγκοσμιοποιημένο κεφάλαιο θα έχει τεράστιες δυνατότητες προβολής του δικού του περιεχομένου; Σίγουρα θα ξεχωρίσει αργά η γρήγορα το high budget Internετικό κανάλι έναντι του μικρού vidcast μιας ομάδας ενναλακτικής σκέψης και άποψης. Πάλι θα υπάρξει μια συγκέντρωση του κόσμου γύρω απο τις απόψεις «δυνατών ονομάτων». Είτε το θέλουμε, είτε όχι η μεγάλη μάζα του πληθυσμού, θα προτιμήσει την «εγκυρότητα» του Χ δημοσιογράφου του NBC Internet TV απο τον Έλληνα Y που δεν μπορεί να ανταγωνιστεί την ποιότητα και το εύρος των δυνατοτήτων ενος NBC.

Πολύ φοβάμαι, πως μακροπρόθεσμα, το αποτέλεσμα θα είναι να έχουμε μια ενημέρωση με παρωπίδες (ξανά). Αυτή τη φορά όμως, οι παρωπίδες θα έχουν άλλη ημερήσια διάταξη, διαφορετικούς στόχους και παγκόσμιο κοινό…

Think about it…